Наталля (hardzin) wrote,
Наталля
hardzin

Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 28 верасня. Юліяна Вітан-Дубейкаўская

ЮЛІЯНА ВІТАН-ДУБЕЙКАЎСКАЯ (дзявоч. Менке, псеўд. Кветка Вітан;12.12.1886, Вільня — 28.09.1969, Нюрнберг, Нямеччына), грамадская дзяячка, мастацтвазнаўца, педагог, мемуарыстка. Паходзіла з сям'і віленскіх немцаў, вучылася ў прыватнай гімназіі, дзе пазнаёмілася з А. Пашкевіч. Ад 1907 г. жыла ў Пецярбургу, у 1914 г. здала дзяржаўныя экзамэны пры Пецярбурскім універсітэце на гісторыка-філалагічным аддзеле. У 1915 г. пасля вяртання ў Вільню сустрэлася з Іванам Луцкевічам, пачала працу ў віленскім Беларускім камітэце. Брала ўдзел у адкрыцці першай пачатковай беларускай школы, беларускіх настаўніцкіх курсаў і Віленскай беларускай гімназіі, дзе потым выкладала нямецкую мову і педагогіку. У 1922 г. стала жонкаю вядомага беларускага дзеяча Лявона Вітан-Дубейкаўскага, які памёр у 1940 г. 6 сакавiка 1941 г. Юлiяна разам з сваякамі выехала ў Нямеччыну. Спачатку жыла ў лагеры для перасяленцаў, потым была накiравана ў Берлін, дзе працавала перакладчыцай у Беларускiм аддзеле Мiнiстэрства для патрэбаў вайны. Пасля 1945 г. зарабляла на жыццё лекцыямi. У вераснi 1947 г. ад'ехала ў Заходнюю Нямеччыну ў Малерсдорф да пляменнiцы, а ў красавiку 1951 г. — у Нюрнберг. Аўтарка шэрагу ўспамiнаў пра дзеячаў беларускага нацыянальнага руху, пра сябе i сваякоў. Так, напісала прысвечаную Івану Луцкевічу кнігу “Мае ўспаміны” (выдадзена ў 1994 у Вільні з прадмоваю Лявона Луцкевіча, стала асноваю для спектаклю “Віленскія мроі”, пастаноўка Галіны Дзягілевай у тэатры аднаго актора “Зніч”). У 1954 г. у Нью-Ёрку пабачыла свет кніга “Лявон Вітан-Дубейкаўскі”, якую Юліяна выдала пад псеўданімам Кветка Вітан.

У канадыйскім нацыянальным архіве ў фондзе Раісы Жук-Грышкевіч знайшла лісты Юліяны Вітан-Дубейкаўскай. Надзвычай цікавыя. Падрыхтавала іх для публікацыі. Спадзяюся, сёлета выйдуць у зборніку памяці Віталя Скалабана.


Юліяна Вітан-Дубейкаўская. Нюрнберг, 1958 г.

Магіла Юліяны Вітан-Дубейкаўскай
Tags: асобы, каляндар, эміграцыя
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 2 comments