Наталля (hardzin) wrote,
Наталля
hardzin

Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 4 кастрычніка. Язэп Гладкі, Часлаў Сіповіч

ЯЗЭП ГЛАДКІ (псеўданім Адам Варлыга, 04.10.1890, в. Міхалкавічы Барысаўскага пав. Менскай губ. (сёння Лагойскі р-н Мінскай вобл.) — 28.07.1972, Нью Ёрк), грамадскі дзеяч, педагог, выдавец, этнограф, мовазнаўца. У 1912 г. быў мабілізаваны ў царскае войска. Па сканчэнні фельчарскай школы браў удзел у ваенных дзеяннях часоў першай сусветнай вайны. Кавалер трох Георгіеўскіх крыжоў. Браў удзел у Першым з’ездзе беларускіх вайскоўцаў і Першым Усебеларускім кангрэсе. Ад 1921 г. актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі беларускага школьніцтва на Лагойшчыне, дзе настаўнічаў да 1930 г, калі быў звольнены з працы. Каб пазбегнуць рэпрэсіяў, перабраўся ў Менск, дзе ў 1936 г. скончыў Вышэйшы педагагічны інстытут і працаваў у Інстытуце школьнай педагогікі пры Наркамаце асветы. У 1941 г. вярнуўся настаўнічаць у родную вёску, аднак у 1943 г. ратуючыся ад партызанаў зноў прыехаў у Менск, дзе працаваў у выдавецтве школьных падручнікаў. Ад 1944 г. — у Нямеччыне. У лагерах ДП настаўнічаў ды займаўся выданьнем падручнікаў (каля 10 кніг), для чаго на ўласныя грошы заклаў выдавецтва «Заранка». Пазней перабраўся ў ЗША, дзе працягваў выдавецкую дзейнасьць, аднавіўшы выдавецтва «Заранка». Сябра БІНіМ. Аўтар прац «Прыказкі Лагойшчыны» (Мюнхэн, 1966), «Краёвы слоўнік Лагойшчыны» (Нью Ёрк, 1970), а таксама грунтоўных ўспамінаў «Чутае—бачанае—перажытае» (рукапіс). Выкладаў беларускую мову на беларусаведных курсах у Нью-Ёрку.

Надзвычай цікавыя ўспаміны Язэпа Гладкага яшчэ чакаюць свайго выдання.


Язэп Гладкі


Анкета сябры БІНіМу Язэпа Гладкага

Магіла Язэпа Гладкага на могілках у Іст-Брансвіку

ЧАСЛАЎ СІПОВІЧ (08.12.1914, в. Дзедзінка (сёння Міёрскі р-н Віцебскай вобл.) — 04.10.1981, Лондан, Вялікабрытанія), рэлігійны дзеяч, біскуп. Вучыўся ў Друйскай гімназіі. У 1934 г. пастрыжаны ў манахі. Вучыўся на факультэце філасофіі і тэалогіі ў Віленскім універсітэце. У 1938—1947 гг. жыў у Рыме, дзе скончыў Папскі грыгарыянскі ўніверсітэт і Папскі ўсходні інстытут. У 1944—1946 гг. апекаваўся беларускімі жаўнерамі Арміі Андэрса, раскватараванымі па ўсёй Апенінскай паўвыспе. Праводзіў сярод іх дабрачынную і асветніцкую працу. У 1947 г. прызначаны рэктарам Беларускай каталіцкай місіі візантыйска-славянскага абраду ў Вялікабрытаніі. 9 красавіка 1947 г. прыбыў у Лондан. Быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, у 1948 г. абіраўся на пасаду скарбніка арганізацыі. У 1948 г. стаў адным з ініцыятараў стварэння БХАА “Жыццё”, а пазней — БАКА “Рунь”. 4 жніўня 1960 г. пасвечаны на біскупа, пазней быў прызначаны апостальскім візітатарам для беларусаў за мяжой. У ліпені 1963 г. прызначаны генералам ордэна марыянаў, на гэтай пасадзе заставаўся да 1969 г. У Марыян Хаўз заснаваў кляштар беларускіх марыянаў. Фактычна быў заснавальнікам Беларускага рэлігійна-культурнага цэнтра ў Паўночным Лондане, часткай якога стаў інтэрнат Св. Кірылы для беларускіх хлапцоў, а таксама Беларуская бібліятэка і музей імя Ф. Скарыны.

Біскуп Часлаў Сіповіч памёр проста на святкаванні дзесяцігоддзя адкрыцця ініцыяванай ім жа Бібліятэкі імя Ф. Скарыны ў Лондане. Яму нечакана стала дрэнна ў часе імпрэзы і ён страціў прытомнасць. Біскупа адвезлі ў шпіталь, але не выратавалі. Свята працягваць было складана.

Выдатную працу, прысвечаную гэтай асобе выдаў а. Аляксандр Надсан. Гл. тут: http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=10179


А. Часлаў Сіповіч у Бібліятэцы.


Часлаў Сіповіч у Бібліятэцы.

Магіла біскупа Часлава Сіповіча на Могілках Святога Панкрата ў Лондане.
Tags: асобы, каляндар, эміграцыя
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments